Yumurta kabuğuna hayat veriyor
Fethiye'de yaşayan yumurta kabuğu oyma ve süsleme sanatçısı Mehtap Uşun, yaklaşık 700 yıllık geçmişe sahip ve kaybolmaya yüz tutmuş sanatlar arasında yer alan yumurta işleme sanatını yaşatmaya çalışıyor. Uşun, 'Sanatın en kırılgan hali' temasıyla sürdürdüğü çalışmalarında, yumurtayı hem sanatın hem de sabrın simgesi olarak ele alıyor.
Fethiye’ye yaklaşık 6 yıl önce göç ettiğini belirten Uşun, yumurta kabuğu oyma sanatına bir sergi sayesinde ilgi duyduğunu ifade etti. Katıldığı sergide eserlerden etkilendiğini ve bu sanatı öğrenme kararı aldığını söyleyen Uşun, Türkiye’de ilk kez Fethiye Halk Eğitim Merkezi bünyesinde açılan kursta eğitim aldığını ve sınıfın sadece 5 kişiden oluştuğunu aktardı.
Sanatla tanışma süreci
Fethiye’ye yaklaşık 6 yıl önce göç ettiğini belirten Uşun, yumurta kabuğu oyma sanatıyla bir sergide tanıştığını ifade etti. “Ben önce bir sergiye gittim ve o sergide gerçekten bu işleme sanatına hayran oldum. Çünkü bu işi nakşeden ustamız gerçekten inanılmaz güzel eserler çıkartmıştı. Ve ister istemez ben bunu yapabilir miyim diye kafamda bir soru işareti oluştu. Çünkü zor ile uğraşmayı ve bir şeyler üretmeyi çok seven biriyim. Daha önce de uğraştığım sanatsal faaliyetler vardı. Bunu üzerine yeni bir şey ekleyebilir miyim çabasıyla çok araştırma yaptım.”
Uşun, daha sonra açılan kursla birlikte sürece dahil olduğunu belirterek şunları söyledi: “Sergiyi düzenleyen hocamız kurs vereceğini bildirdi. Ben de ilk kayıt olanlardan biriyim. Bu kurs Türkiye’de ilk defa Fethiye Halk Eğitim Merkezi’nde verildi. Toplamda 5 öğrenci ile sınıf açıldı.”
Yumurta kabuğu sanatı ve kullanılan malzemeler
Sanatın temel malzemesinin yumurta olduğunu vurgulayan Uşun, özellikle köy yumurtalarını tercih ettiklerini ifade etti: “Öncelikle bu sanatın başkahramanı ‘Yumurta’. Yumurta kabuğunun sağlam olması lazım, bu yüzden köylülerden almayı tercih ediyoruz. Köylülerimizin beslediği tavuklar daha sağlam yumurtalar üretiyor. Market yumurtalarını zorda kalsak dahi kullanmıyoruz.”
Farklı yumurta türleriyle de çalıştıklarını belirten Uşun, özellikle bıldırcın yumurtasının zorluğuna dikkat çekti: “Aslında aklınıza gelen tüm yumurtalarla bu sanatı yapabiliyorsunuz. Devekuşu, Bıldırcın gibi kuşların yumurtaları da kullanılabiliyor. Bıldırcın yumurtası, beni en çok zorlayan yumurtadır. Bıldırcın yumurtasını daha çok obje yaparken kullanıyoruz ya da mesela bir nilüfer çiçeği yapıyorsunuz onun ortasına koyarak süsleme amaçlı kullanıyoruz ya da çift yumurta çalışırsanız arada sallantılı bağlantılı bir motif varsa orada kullanabiliyorsunuz. Çünkü çok hassas ve küçük bir yumurta kullanılması çok zor ve zor işlenen bir yumurtadır.”
Zorluklar ve çalışma süreci
Yumurta oyma sanatının büyük dikkat ve sabır gerektirdiğini vurgulayan Uşun, sürecin hassasiyetini şöyle anlattı: “Acur yapmak tabiri caizse deli işi diyebiliriz. En ufak bir hatanız ya da yumurtanın herhangi bir reaksiyonu, kendini absorbe edememesi tamamen kırılıp dağılmasına sebep oluyor. O yüzden yumurtada çalışırken sakin çalışmanız gerekiyor ve benim gibi sabırsız bir insan için yumurta çok eğitici bir obje ara vermeniz gerekiyor, dönem dönem soluk almanız gerekiyor. Yumurtayı tekrar ıslatıp biraz kurutup onun da kendine gelmesini sağlıyorsunuz, o şekilde çalışmanız gerekiyor.”
Diğer sanatlarla ilişkisi
Ebru sanatıyla da ilgilendiğini söyleyen Uşun, iki farklı tekniği birlikte denediğini belirtti: “Ebru sanatı ile de ilgileniyorum. Yumurtadan önce ilgilendiğim sanattı. Çok da severek yaptığım bir sanattır. Bu iki sanatı birlikte yapabilir miyim diye uyguladım. Aslında biraz aykırı bir yumurta oldu. Çok da güzel oldu.”
Üretim, kullanım ve teslim süreci
Ürünlerin oldukça hassas olduğunu ve özel yöntemlerle teslim edildiğini belirten Uşun, şu ifadeleri kullandı: “Alıcılara kapı teslim şekilde yapıyoruz. Çünkü çok hassas ürünler, kırılgan ürünler ne kadar paketlerseniz paketleyin her şeyde olduğu gibi yumurtada da kırılacaksa kırılıyor. O yüzden özel teslim etmek daha” Sanat eserlerinin kullanım alanlarına da değinen Uşun, ışık ve ısı konusunda dikkat edilmesi gerektiğini söyledi: “Işıklandırma yapabilirsiniz ama yumurta çok fazla aydınlatma amacıyla kullanabileceğiniz bir obje değil. Çok dikkatli kullanmanız gerekiyor ısıya da ne kadar dayanır Çünkü içinde bir ampul yanacak ve bu ısı veriyor. O kabuğun kendi durumuyla alakalı bir şey onu kestiremiyoruz. Genelde süs dekorasyon amaçlı kullanabiliyoruz. Altına ahşap kaidelerle beraber cam objelerle birleştirerek bir dekoratif malzeme olarak kullanabiliriz. Bu tekniği ahşap oyma ile daha farklı tekniklerle birleştirerek duvar süsleri olarak kullananlar da var.”
Bakmadan Geçme
